BIDEOAREN NONDIK NORAKOAK

Ez da asko ikasgaia hasi genuela baina dagoeneko burubelarri gabiltza lanean. Irakurritako hainbat testu, ikusitako zenbait bideo, gure autobiografía,… hau guztia aintzat hartuta, bideoaren zertzelada batzuk, ideia orokorrak bederen pentsatu ditugu.

Buruari hainbat buelta eman eta gero, zirriborroan ideia anitz idatzi eta azkenean nahikoa garbi geratu zaigu bideoaren bitartez eman nahi dugun mezua.

Jasotako ereduak zalantzan jarri behar ditugu; hausnarketa egin beharko dugu hauen inguruan. Ematen diguten hori, errealitate bakar eta ukiezina bailitzan hartzen da maiz eta gure praktiken bitartez, gustatu ala ez, hauek elikatzen eta erreproduzitzen ditugu. Honen aurrean, dagoena zalantzan jartzea proposatzen dugu, eraikitakoa desegitea, ondoren guk emandako urratsen bidez berreraiki ahal izateko.

Ideia honetatik abiatuta sortu nahi dugu gure bideoa, beti ere hezkuntza eta plastika gaiari lotuta egongo dena. Mezua islatuko duten irudiak, argazkiak, eszena, soinua,… Gauza asko daude oraindik pentsatu, hausnartu eta erabakitzeko. Ematen ditugun urratsen berri izando duzue aurrerago!

NONDIK GATOZ?

Non gauden eta nora joan nahi dugun jakiteko nondik gatozen galderari erreparatzea ez da alferrikako lana. Oraingoan, urte batzuk atzera egin eta plastikari lotutako ibilbidearen oroitzapenak ekarri ditugu gogora. Etxean gordeta genituen guk egindako materialak bildu eta hauek aurrean genituela errazagoa egin zaigu memoriari hautsa kentzea.

Taldean norberaren oroitzapenak eta bizipenak kontatu eta diferentziak diferentzia, oinarrian gauza oso antzekoak egin eta bizi izan ditugula ohartu gara.

Eskolaurrean nahikoa libre aritzen ginen, bakoitzaren sormenari eta espresatzeko bideari leku pixka bat uzten zitzaion. Buztina, plastilina, kolorezko margoak,… Material ugari eta ezberdina erabiltzen genuen.

Lehen hezkuntzan, sormenari toki gutxiago eskainiz, fitxak egitea eta andereñoak eskainitako ereduari jarraitzea zen lan-ildo nagusia. Gelakide guztiok gauza antzekoak eginez iritsi ginen institutura. Bertan marrazketa teknikoa egin genuen; zuzena/okerra edota txukuna/zatarra bezalako dikotomiek hartu zuten indarra. Dikotomia hauen parametroak zorrotz xamar zeuden finkatuta. Batxilergoan jadanik ez genuen artearekin zerikusia zuen ezer landu.

Beraz, gure eskolako ibilbidean sormenerako bidea pixkanaka estutzen joan dela ikusi dugu, plastikaren izaera irekia ixten joan zaigu.

Eskolako eremutik haratagoko esperientziek plastikarekin genuen harremana asko aberastu zutelakoan gaude, ordea. Eskolaz kanpoko ekintzetara joaten ez baginen ere, familiartean erakusten genuen gure artista-sena. Ongi gogoratzen ditugu udako oporretan hondartzetan harriak hartu eta ahizparekin akuarelarekin margotzen genituen egunak, osaba eta lehengusinekin igande arratsaldetan egiten genituen buztinezko ontziak,… Irribarre batekin oroitzen ditugu, ilusioz eta gogoz egiten genituen eskulan horiek. Egiten genuenarekin gozatzen genuen, eta egindakoa norbaiti erakustea edo oparitzea pozgarria zen guretzat. Emaitza bezain garratzitsua zen prozesua bera.

Garai hartan gozatzen genuen bezala, gozatu nahi dugu eta gozarazi nahi dugu orain ere. Beraz, pixkanaka itzali zizkiguten artista-doainak piztu, imajinazioa erabili, eta emozio berriak esnatzeko prest gaude!

¿QUE ESTA PASANDO?

Hezkuntzan, beste zenbait arlotan bezala, askotan Finlandia, Noruega, Suezia edo Estatu Batuak bezalako herrialdeak hartzen ditugu eredutzat. Herrialde hauen berezitasunak aberasgarri direlakoan, interesatzen zaigun arloa bere horretan aplikatu nahi izaten dugu, testuinguruari jaramonik egin gabe. Artikuluan esaten den bezala, irakasle izateko formakuntza desberdina da herrialdearen arabera. Finlandian adibidez, oso ondo funtzionatzen duen eredua dute; gurerako ondorio bera nahi dugunez, eredu berdina ezartzearekin nahikoa dela uste izaten dugu, ingurunea kontuan hartu gabe. Baina gizarteak guztiz desberdinak dira. Eredutzat hartzen ditugun herrialdeetan, alderdi politiko guztiek bat egiten dute hezkuntzaren norabideaz erabakiak hartzerakoan. Euskal Herrian eta Estatu Espainiarrean, berriz, agintaldi bakoitzean, alderdi politikoaren ideologiaren arabera, hezkuntzaren-legea aldatu egiten da. Ez zaio, beraz, hezkuntzari dagokion garrantzia ematen eta ondorioz, ez dago egonkortasunik.

Egun daukagun hezkuntza-eredua hobetu daiteke zalantzarik gabe, haatik, besteek egiten dutena kopiatzearekin ez da arazoa konponduko. Hasteko, hemengo ereduan arazoa non dagoen bilatu beharko genuke; irakasleak, ikasleak, gizartea, agintariak… non dago arazoa? Izan ere, egungo ikasle askok ikasteko interesik ez dute, eta zenbait irakaslek aspaldi ikasiakoarekin nahikoa dutela uste dute, etengabeko formakuntzari muzin eginez. Honek, hezkuntza-ereduaren porrota adierazten digu.

Irakasle izateko formakuntza luzeagoa eginez ere, esate baterako, Finlandian bezala, ez genuke arazoa konponduko (Bolognarekin gertatuko dena; 3 urteko luzapena zuen karrera, orain 4 urtekoa izango da,). Noski, formakuntza luze honetan jasotako teoriak lagungarriak izango dira, baina ez nahikoak irakasle “onak” izateko. Izan ere, esperientzia ezinbestekoa da, bai guk bizitutakoa bai besteek bizitutakoa, alegia, esperientziak partekatzeak izugarri aberats dezake norbere formakuntza.

Bestalde, aniztasuna oso kontuan hartzeko faktorea da; ikusiko baitugu haur-taldeak oso desberdinak direla, haur bakoitzaren izaera berezia dela-eta. Hala, beren beharrak ere desberdinak izango direlarik, irakaslea taldeko haur bakoitzari egokitu beharko zaio, behar bezalako erantzuna eman nahi badu bederen.

Gizartea garatuz doa eta ingurunea etengabe aldatuz. Etorkizunean ere hala izango da eta beharrak ere egungoen desberdinak izango dira. Horregatik, irakasleok jasotako hasierako formakuntza bezain garrantzitsua izango da ondoren, esperientziarekin eta hauen elkartrukeekin jasoko duguna. Azken batean, hori izango da irakasleari egoerara, taldera eta beharretara egokitzen lagunduko diotena.

¿MATAN LAS ESCUELAS LA CREATIVIDAD?

Ken Robinsonen umore eta ironiaz betetako hitzek hausnarketarako eta bide berriak sortzeko grina pizten dute. Ideia asko azaltzen zaizkigu hizketaldian baina nagusienak bi hitzen baitan bildu ditzakegu: hezkuntza eta sormena.

Egungo hezkuntza-sistemak toki gutxi uzten dio sormenari eta honek duen garrantzia eta balioa ez dira bermatzen. Haurrek berezkoa dute sormenerako gaitasuna; ez baitira huts egiteko beldur, gauza berrien edo arrotzen aurrean ausardia erakusten dute eta akats hitza ez da beren hiztegietan ageri. Aitzitik, aipatutako jarrera hau heldu izatera iristean galdu egiten da, galdu baino kentzen digute, izan ere, helduok beldur gara akatsak egiteko, gizarteak definitutako parametroen araberako okerrak egiteko. Gizarteak akatsak zigortzen ditu eta helduon jarrera gauzak “ongi” egitera bideratuta dago.

Ildo honetatik, sormen-gaitasunak garatzea oztopatzen duen hezkuntza mota batean hezten ditugu gure haurrak.

Hezkuntza-sistemak modu jakin batean hezten ditu haurrak, sormenaren esparrutik oso urrun. Gaitasun akademikoen ideian zentratzen da batik bat, eta gerora lanerako behar izango den horretan trebatzeko ahalegina egiten da; alegia, helburu instrumentalei eta produktiboei begira dago hezkuntza-sistema. Etorkizunean inor izateko, lan bat aurkitzeko balioko dizun ezer ikasi beharko da. Orainean baino, etorkizunean bizitzera behartzen gaituzte. Hala ere, nork jakin etorkizunean zer egongo den? Eta, zer etorkizun nahi dugu?

Hala, buruari eta zehazkiago buruko alde bateko inteligentziari jartzen zaio arreta eta gainontzeko guztiak ezertarako balioko ez balu bezala jokatzen da. Gaitasun asko landu ordez, hauek gutxiesten dira. Horrela, gaien hierarkizazioa egiten da eskoletan, eta mailaketa zentzugabe honetako beheko eskilaretan kokatzen dute artea. Matematika eta hizkuntzetan trebea dena baloratuko da; dantzari ona dena, ordea, ez.

Inteligentziak, ordea, baditu hamaika ezaugarri eta hauek guztiak zaintzea eta lantzea ezinbestekoa iruditzen zaigu. Sormenak baditu mila bide. Hauek moztu eta itxura berdina eman beharrean, hauek landuz eta jarritako muga antzuak gaindituz etorkizunari hobe aurre egingo diogu.

Halaber, hezkuntza-sistemak gaitasun batzuk indartuz eta beste batzuk erabat zapalduz jokatu beharrean, ezberdintasunak aintzat hartuta osotasunean hezi beharko ditu gure haurrak.

IKASGAIAREN NONDIK NORAKOAK

Ikasgai honen hasierako puntuan egonik, kurtsoan zehar jorratutako ibilbidearen ondoren, plastikarekiko eta oro har arte-munduarekiko dugun ikuspegia aldatuko zaigulakoan gaude.

Ikuspegi aldaketa honetan lehenego egitekoa, Plastika hitzak berezko dituen sormena eta originaltasuna pertsona jakinei esleitzen zaizkien mitoa baztertzetik hasita, guztiok gara ditzakegun trebetasunak direla sinistera igarotzea izango da. Bestetik, plastikak haurraren garapen kognitibo, psikologiko eta sozialean duen garrantziaz jabetu beharko dugu, ondoren, gure hezkuntza-eginkizunean nola jokatu jakin dezagun, praktikan nola jarri erabaki beharko baitugu. Halaber, informazio berria eta zabala jasoko dugularik, ziur gaude plastikarekiko eta artearekiko jakinmina eta begirunea areagotuko zaizkigula.

Bigarrenez, gure sormena garatzeko tartea izango dugula espero dugu, sormena bera produkzioen bidez praktikan jarriz.

Hirugarrenik, gure ogibiderako garrantzia handikoa izango delarik, haurrei sormena garatzeko eskaini beharko dizkiegun baliabideak eta estrategiak zehazteko gaitasuna eskuratzea espero dugu.

Azkenik, artea denboran aldatuz doanez eta, egun, teknologia berriek hartu duten indarraz jabetuta, plastika lantzeko modu desberdinak ikastea dugu helburu, hala nola, ohiko materialak erabiltzeaz gain eta ohiko produkzioak egiteaz gain, hauek teknologia berriekin uztartzea.

Ongi Etorri!!!

Aupa lagunok!

Hona hemen Plistiplastika taldekideon erakusleihoa; guztion hausnarketaz, sormenaz eta originaltasunaz koloreztatu nahi dugun topagunea.

Dakigunetik abiatuz, jakinmina eta interesa uztartuz, bizipenekin esanahi berriak eraikitzera goaz, guretzat eta zuretzat, gurekin eta zurekin.

Sentitu, pentsatu, adierazi... ekin!

Aitziber, Haizea eta Irati